Hollands Spoor – Een Koninklijk treinstation – Kathedraal van de techniek

AD 30.05.2017

AD 30.05.2017

Publicatie Hollands Spoor – Een Koninklijk treinstation – Kathedraal van de techniek

Productie bijzonder boek gestart

SHIE en Eindeloos uitgevers zijn een nieuw samenwerkingsproject aangegaan voor het samenstellen en uitgeven van een luxueus en prachtig vormgegeven publicatie.

In september 2017 zal dit boek worden gepresenteerd.

Aan het eind van de 19de eeuw neemt het spoorwegverkeer sterk toe en ook de steden groeien uit en de stations worden ingesloten in woonwijken. Hierdoor vormen ze een obstakel voor goede verbindingen over water en de weg. In Den Haag wordt dit opgelost door een nieuw station te bouwen met verhoogde perrons waarbij de treinrails op een hoge spoordijk komen te liggen waar het drukke stadsverkeer onderdoor kan.

In de publicatie zal de vernieuwing van het station HS rond 1890 centraal staan. Er is aandacht voor het gebouwtype, de ornamentiek en symboliek, maar ook het reizen in die tijd komt aan de orde en de ligging van het complex in de Stationsbuurt.

Dit geheel zal rijk worden geïllustreerd met historische foto’s en ander beeldmateriaal.

De huidige staat van het station zal in beeld worden gebracht door architectuurfotograaf Paul Lunenburg.   Lees verder!

zie ook: Metamorfose gebied rond Hollands Spoor

zie ook: Aanpak Haags Hollands Spoor

zie ook: Hollands Spoor aangepakt

zie ook: Oude treinen Hollands Spoor en Den Haag Centraal

Boek in het kort

  • Werktitel: Hollands Spoor, een Koninklijk treinstation – Kathedraal van de techniek
  • Onderzoek en tekst: Koos en Jannie Havelaar (Havelaar Erfgoed Projecten)
  • 176 pagina’s | full colour | formaat 22 x 30 cm (iets groter dan A4)
  • veel historisch beeldmateriaal en nieuwe foto’s van het station
  • speciaal grafisch ontwerp | mooie papiersoorten  |  bijzondere bindwijze
  • verschijningsdatum september 2017

Early Bird discount

Voor de Early Bird discount (€ 29,50 i.p.v. € 35,- incl. verzendkosten binnen Nederland) kon u zich aanmelden tot 28 januari 2017 via www.eindeloosuitgevers.nl/earlybird of telefonisch via 070 – 388 20 87.

Uitgebreide synopsis van Hollands Spoor – Een Koninklijk treinstation – Kathedraal van de techniek.  Lees verder!

‘Kathedraal der techniek’

AD 30.05.2017 De geschiedenis van station Hollands Spoor was ruim 126 jaar een onbeschreven blad. Koos Havelaar, voorzitter van de Stichting Haags Industrieel Erfgoed (SHIE), maakt het allereerste boek over ‘een koninklijk treinstation’.

Het was het eerste station in Nederland met verhoogde perrons, waarbij de treinrails op een hoge spoordijk liggen, aldus Koos Havelaar.

Het verbaast kunsthistoricus Koos Havelaar dat er nooit eerder een boek verscheen over het beeldbepalende gebouw. Tijdens zijn onderzoek in onder meer de archieven van de NS komt hij dan ook bouwtekeningen tegen waarvan het bestaan tot dusver onbekend was.

Het station was rond 1890 uniek voor zijn tijd. Havelaar noemt het een ‘kathedraal van de techniek’. ,,Het was het eerste station in Nederland met verhoogde perrons, waarbij de treinrails op een hoge spoordijk liggen. Hollands Spoor maakte ook vroeg gebruik van telegraaf, de kappen zijn een technisch hoogstandje en de liften waren een nieuw begrip in die tijd.” Met die spoordijk werd een groeiend verkeersprobleem innovatief opgelost. In de oude situatie liep de rails nog gelijkvloers met de autowegen en moest de scheepvaart vaak wachten voor een spoorbrug.

De Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij (HIJSM) liet het oude station, dat er pas sinds 1843 stond, afbreken en vervangen door het nieuwe. Het ontwerp is tot op heden grotendeels intact gebleven. Vanaf de perrons zie je bijvoorbeeld nog steeds ornamenten met het jaartal 1888 en het wiel van de vooruitgang draait boven de klok boven in de voorgevel van het station.

Daar prijkt ook de naam van de spoorwegmaatschappij die in de 19de eeuw de lijn van Amsterdam naar Den Haag en later ook naar Rotterdam exploiteerde: Hollandsche Spoor, of HS zoals het nu heet. Het bedrijf liet het gebouw ontwerpen door zijn Haagse huisarchitect Dirk Margadant. Hij maakte een station met een grandeur die kon wedijveren met de creatie van Pierre Cuypers in Amsterdam, die in diezelfde periode werd gebouwd. Kennelijk was er toen al wat competitie tussen 020 en 070.

Hollands Spoor in 1900. © Haags gemeentearchief

Het originele plan was om er een chique wijk van te maken. Dat zie je terug in de woningen aan het Oranjeplein, maar daarbij is het gebleven, aldus Koos Havelaar.

Samenhang
Het enorme pand stond niet op zichzelf: in zijn onderzoek ontdekte Koos Havelaar dat er vanaf het begin samenhang was met de ontwikkeling van de Stationsbuurt. ,,Het was toen nog een raar buitengebied met het enorme industrieterrein van ijzergieterij Prins van Oranje en het bedrijf van Enthoven. Het originele plan was om er een chique wijk van te maken. Dat zie je terug in de woningen aan het Oranjeplein, maar daarbij is het gebleven. Rijken wilden niet op het veen wonen, maar liever op het zand.”

De spoormaatschappij wilde vooral de rijken verleiden om te reizen met de trein. Bij het station is dus bepaald niet bezuinigd op de aankleding in de stijl van de neo-renaissance. De hal, die verloren is gegaan, had een rijk tegeltableau. Verder zijn er gietijzeren pilaren in fraaie vormen en is de Koninklijke wachtkamer nog steeds een lust voor het oog. Op Monumentendag mogen de ‘gewone’ Hagenaars kijken naar de rijke decoraties.

Toch had het in de vorige eeuw weinig gescheeld of station HS was tegen de vlakte gegaan. Er was immers ook station Den Haag Staatsspoor, ongeveer op de plek waar nu het Centraal Station staat. Architect Berlage bemoeide zich er ook mee. Maar de NS vond het kapitaalvernietiging om HS te slopen. In de jaren 30 begon de discussie over twee stations in Den Haag weer”, zo achterhaalde Havelaar in archieven.

In de jaren 60 herleeft het debat bij de wederopbouw van het Bezuidenhout. ,,De sporen van CS waren een barrière, ze snijden de wijk doormidden. Er was toen zelfs een plan voor een monorail naar het centrum van de stad. Er is nooit wat mee gebeurd.”

Er zit zo veel geschiedenis aan vast, dat maakt het gebouw zo interessant. De aankomsten hier waren spectaculair, aldus Koos Havelaar.

De grootste bedreiging voor het voortbestaan van het station was de brand in de nacht van 14 op 15 oktober 1989. Een inbreker stichtte brand in de restauratie en verwoestte daarmee een perrongebouw en een deel van de overkapping. ,,Toen waren veel mensen bang dat het afgebroken zou worden. De status van rijksmonument was nog niet verleend, de aanvraag wel ingediend. Gelukkig is het toch behouden”, herinnert hij zich.

In zijn boek, dat in september verschijnt, komt ook aan de orde hoe het reizen door de jaren heen is veranderd en wat er gebeurde rond het station. ,,Er zit zo veel geschiedenis aan vast, dat maakt het gebouw zo interessant. De aankomsten hier waren spectaculair. In de jaren 30 zag het zwart van de mensen voor de aankomst van Josephine Baker (Amerikaanse zangeres, bekend van haar sensuele dans in een bananenrokje).

Voor het huwelijk van prinses Juliana en Bernhard was er een mensenmassa tot aan de Stationsstraat. En in de jaren 60 werd de Haagse indorockband Jumping Jewels binnengehaald. De groep reed in een open auto door de stad naar de Houtrusthallen.”

Havelaar wil die Haage historie in het rijk geïllustreerde boek tot zijn recht laten komen met een speciaal grafisch ontwerp, mooie papiersoorten en een bijzondere bindwijze. Om die ‘kers op de taart’ mogelijk te maken loopt er tot begin juni een crowdfundingactie. Donaties zijn mogelijk op http://www.voordekunst.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s